Veel publiciteit was er tot nu toe niet voor. In kringen van Westerse islamogen wordt er nog nauwelijks in het openbaar over gedebatteerd. Onder academici in moslimlanden is het zwijgen totaal. Maar vier Duitse wetenschappers kwamen, verschillende soorten oude bronnen bestuderend, de afgelopen zeven jaar, tot verstrekkende conclusies over het waarheidsgehalte van de islam, die ze vastlegden in niet eenvoudig te verwerpen academische studies.
De conclusies zijn onthutsend: De figuur Mohammed heeft hoogstwaarschijnlijk niet bestaan. De islam komt niet uit Mekka en Medina. De Koran kent verschillende versies, en is op essentiële punten christelijk van aard.
Trouw journalist en Arabist Eildert Mulder en taalkundige Thomas Milo schreven een spannende geschiedenis over de recente ontdekkingen van deze Duitse wetenschappers, gebaseerd op uitvoerige gespreken met hen. Vorige week verscheen dit boek; De omstreden bronnen van de islam.
De belangrijkste wetenschappelijk onderbouwde vaststellingen die aan de orde komen in het boek De omstreden bronnen van de islam zijn de volgende:
1. Delen van de Koran zijn overgeschreven uit een christelijk lectionarium (een lithurgisch boek) uit de voor-islamitische tijd.
2. De naam Mohammed is oorspronkelijk een bijvoeglijk naamwoord bij Jezus.
3. Volgens de officiële geschiedenis van de islam ontstond het Arabische imperium uit de opkomst van de islam na de dood van Mohammed. In werkelijkheid ontstond eerst het Arabische imperium, en pas na twee eeuwen de islam.
4. De islam is geleidelijk gegroeid uit een vete tussen christenen. Onder christenen bestond een langdurige polemiek over de status van Jezus: was hij de zoon van God? Deze polemiek verscheurde het Byzantijnse rijk. Uit een van die afscheuringen ontstond de islam.
5. Er is geen bewijs dat Mohammed bestaan heeft. De moslimbiografieën over Mohammed zijn van eeuwen later en niet gebaseerd op primaire bronnen.
6. De Koran, geschreven in het Arabisch, kent veel invloeden uit het Aramees, de taal waarin delen van de bijbel in geschreven zijn. Alleen met behulp van het Aramees zijn onbegrijpelijke koranpassages op te lossen.
7. In de Koran raakte door fouten ondergesneeuwd dat er eigenlijk in staat dat Jezus is opgestaan uit de dood.
8. De stilistische verschillen in de Koran zijn zo groot dat er door verschillende groepen schrijvers aan gewerkt moet zijn.
9. Het is zeer onwaarschijnlijk dat de islam in Mekka en Medina ontstaan is, zoals de islamitische overlevering luidt. Perzië ligt meer voor de hand.
10. Een belangrijk deel van de Koran is in feite een collage van uitspraken over Jezus.
Deze vaststellingen zijn zo schokkend omdat voor iedere goede verstaander duidelijk wordt wat de onderliggende gevolgtrekking moet zijn: De essentie van de islam, namelijk dat Allah aan Mohammed de Koran heeft gedicteerd in 23 jaar in Medina en Mekka, wordt ondergraven. Wat blijft er dan nog over van de moslimwaarheid dat de Koran het woord van Allah is?
Nou misschien kun je dat nog net als waarheid aannemen, als moslim zijnde, maar dan moet Allah er wel een heel ingewikkelde weg voor hebben afgelegd. Bijvoorbeeld dwars door het christendom heen.
Niet voor niets vergelijken Mulder en Milo het werk van een van de Duitse wetenschappers met dat van Darwin. Christenen die de waarheid van de evolutietheorie inzien, zien zich verplicht om door het leven te moeten met een zeer verdunde, en complexe, versie van het christendom. De verklaringspretentie van hun geloof over het universum moeten ze laten vallen en God krijgt slechts een symbolische rol. Dan is het nog maar een kleine stap naar het ‘ietsisme’, de grootste godsdienst in Nederland: “Ik denk dat er ergens toch wel iets moet zijn.”
Harde conflicten tussen christenen zijn het gevolg geweest van het loslaten van de waarheidspretentie van de bijbel, met als een van de meest recente André Knevel die Darwin niet verwierp, of niet geheel, en toen door het stof moest bij zijn EO achterban. Niet-gelovigen kijken naar die conflicten als niet-communisten naar de slachtpartijen binnen de CPN en zijn vele splinters: Je kan je nauwelijks voorstellen dat er zoveel op het spel staat. Maar voor gelovigen is dat wel zo.
Nu heeft het wetenschappelijke onderzoek naar de bijbel en de historiciteit van Jezus al een voorsprong van eeuwen op het onderzoek naar het waarheidsgehalte van de islam. Het verbijsterde mij, als buitenstaander, maar ook Westerse wetenschappers nemen het nog steeds voor waar aan dat Allah zijn woord dicteerde aan Mohammed, en dat dit in 23 jaar gebeurde in Medina en Mekka. Een wetenschappelijke discussie met de vier Duitse dissidenten wordt goeddeels uit de weg gegaan, zo constateerden Mulder en Milo dan ook.
Mulder en Milo lazen een subsidieaanvraag voor een miljoenen kostend omvangrijk Koranproject van de Freie Universität in Berlijn, onder de versluierende naam Corpus Coranicum, dat momenteel plaatsvindt. Daarin worden de moslimmythen over Mekka, Mohammed en de Koran als waarheid aangenomen. Waarom doen wetenschappers zo raar? Het kan alleen met angst te maken hebben.
Waar die angst vandaan komt, zeggen Mulder en Milo er helaas niet bij. Maar dat valt makkelijk te bedenken. Het Duitse islamonderzoek had, schrijven Mulder en Milo elders, in de loop der eeuwen een grote voorsprong op dat in andere Europese landen en dit kon verklaard worden uit het feit dat Duitsland geen moslim koloniën had en dus ook niet hoefde te vrezen voor interne moslim gevoeligheden. Inmiddels is Berlijn qua bevolkingssamenstelling, de tweede Turkse stad ter wereld. De druk op de Duitse wetenschap is nu een, heel concrete, interne druk geworden.
Zo ver is het dus met de wetenschapsbeoefening in Europa.
Mulder en Milo willen niet op die polemische toer. Wel hebben ze geen goed woord over voor de zelfcensuur die de Duitse islamwetenschap zich heeft opgelegd. Ze schrijven:
“Een vergelijkbare subsidie-aanvraag voor een project met als ‘wetenschappelijk uitgangspunt’ dat de eerste vijf boeken van het Oude Testament allemaal het werk van één auteur, Mozes, zouden zijn, zou in de moderne tijd eerder met hoongelach dan met geld worden beloond. Maar de islamologie heeft kennelijk haar eigen wetten waarvoor ook de Berlin Brandenburgische Akademie der Wissenschaften het hoofd buigt.”
Over de waarheden in de islam verschenen recentelijk zeer populaire boeken, waarin geen enkel waarheidsonderzoek wordt gedaan, zoals die van Karen Armstrong, gevreten door de Nederlanders. Voor meer intellectuele kringen bestaat er het zoetsappige flutwerk, In de voetstappen van de Profeet van de omstreden Tariq Ramadan. Paul Scheffer hierover in NRC Handelsblad: ‘Een hartstochtelijk portret.’ Ramadan is, zoals bekend ook wetenschapper, maar de omstreden biografieën over Mohammed, van eeuwen later, worden door Ramadan ‘klassieke bronnen’ genoemd. Hij heeft het in dit verband over ‘feitenmateriaal’ en ‘basismateriaal’ waaraan hij, stelt hij met nadruk in de inleiding, niets nieuws wil toevoegen. Hij past wel op. Dat zou het einde zijn van zijn status als moslimhoofdman en subsidiekoning.
De islamoloog Hans Jansen, bepaald niet bang aangelegd, schreef wel een kritisch boek over Mohammed, het in 2005 geschreven De historische Mohammed. De Mekkaanse verhalen. Hij concludeert dat de ‘klassieke verhalen’ elkaar tegen spreken en dat dit vragen oproept over het waarheidsgehalte ervan. Maar zelfs Jansen lijkt te beseffen dat hij met het onderzoek van de vier Duitse wetenschappers, komt te staan voor een duizelingwekkende afgrond en dan deinst ook hij terug. Lijkt het.
Jansen schrijft dat de invloed van het Syrisch (dezelfde taal die door Mulder en Milo het Aramees wordt genoemd) op de Koran niet past in het islamitische wereldbeeld, maar ook niet in het wereldbeeld van de meeste Westerse wetenschappers die zich met de islam en zijn bronnen hebben bezig gehouden. Heel diplomatiek en voorzichtig schrijft Jansen dan:
“Er zit dus ergens een fout, maar het is moeilijk te zeggen waar die fout zit. Het is maar te hopen dat de onderzoekers die dit probleem willen oplossen niet al te fantasierijk zijn, dat er meer materiaal wordt ontdekt dat kan bijdragen aan de oplossingen van de puzzel, en vooral dat moslims er vrede mee zullen hebben dat wetenschappers in de toekomst mogelijke oplossingen (in het meervoud) zullen aandragen die misschien niet alle gevoeligheden van de islamitische orthodoxie zullen ontzien.”
Poeh! Kon het nog omzichtiger? De wetenschap die maar het best meerdere oplossingen kan aandragen? Is dat een taak van de wetenschap dan? Jansen, die de gevoeligheden in de islam erg goed kent, moet hier heel goed beseft hebben in wat voor mijnenveld we nu zijn terecht gekomen. Maar Jansen doet wel raar. Want waarom zou er in het nieuwe onderzoek van de Duitse wetenschappers ‘ergens een fout’ moeten zijn, als dit niet overeenkomt met wat in de islam en de wetenschap altijd werd aangenomen? Zou het niet een revolutionaire stap kunnen zijn? Daar lijkt Jansen niet aan te durven. Althans, niet in 2005, want hij neemt in hoog tempo afstand van zijn aanvankelijke politieke correctheid. Zo lijkt hij er ook in dit boek uit 2005 nog steeds vanuit te gaan dat de islam vanuit Mekka en Medina een zegetocht over de wereld begon. Ben benieuwd hoe hij daar nu over denkt.
Want waar hebben we het eigenlijk over met dit wetenschappelijk onderzoek. Over iets zeer verstrekkends, zoals gezegd.
Wilders stelde; De islam is een fascistisch boek. Maar Mulder en Milo beschrijven een werkelijk ondergravende operatie van de vier Duitse wetenschappers, Luxenberg (een pseudoniem), Puin, Ohlig en Popp. Namelijk: De Koran is niet wat de islam beweert dat die is. Mohammed is dus geen pedofiel, zoals Hirsi Ali stelde. Nee, Mohammed heeft nooit bestaan. Wie dat doet, ziet de islam simpelweg niet meer als een serieus te nemen gesprekspartner. De waarheidpretenties zijn vervallen, net zoals de waarheidpretenties van het christendom na Darwin.
Wilders, Hirsi Ali en anderen nemen de islam juist wel serieus, door er zo hard tegenin te gaan. Zij zien zich als gesprekspartners. Daarin hebben ze overigens ook een punt. Want wie moslim is, heeft niet de vrijheid een moreel oordeel te vellen over de dogma’s die hem opgelegd zijn. Ook als hij dat oordeel, of dat voorgevoel, wel degelijk heeft. Een moslim mag Allah of Mohammed geen wreedheid of sadisme of perversie toedichten. Doet iemand dat wel, dan kan dit als een mokerslag inslaan. Hoe moet je er dan nog in geloven? Dan openen de ogen zich. Wie dus de islam wil aanvallen, moet de dogma’s ervan juist serieus nemen, anders zal de kritiek niet gehoord worden onder moslims. Hoe moet je anders in discussie met iemand die zegt: Voor mij bestaat u niet?
In hun boek De omstreden bronnen van de islam vallen Mulder en Milo Hirsi Ali (en ook Salman Rushdie) op dit punt aan, door te stellen dat zij ten onrechte uitgaat van de historiciteit van de biografieën van Mohammed. Strikt genomen is dat natuurlijk waar. Maar het is ook wat fijnslijperig. Want het punt is nu juist dat het leven van Mohammed, zoals overgeleverd in de biografieën (en dus niet, voor alle duidelijkheid, in de Koran) voor de moslims een heilig dogma is. Elke discussie over de islam moet daarbinnen plaatsvinden. Hirsi Ali zegt dus: “Nou, mooi mannetje, die Mohammed van jullie. ” Dan heb je een discussiepunt. En dat is wat Hirsi Ali wil.
Wat niet wegneemt dat de kritiek van de Duitse wetenschappers over het waarheidsgehalte van de islam an sich, natuurlijk veel dieper graaft. Dat ondergraaft op den duur alles aan de islam, en zal dus alle mogelijke tegenwind krijgen. Om het nog maar mild uit te drukken.
Dat bleek wel uit de vaststelling van een van die wetenschappers, Luxenberg, dat de beloofde maagden in de moslimhemel eigenlijk druiven waren. Die maagden, dat was een vertaalfout, ontdekte Luxenberg. Mogen ze dat in de moslimwereld al weten? Dacht het niet. Terwijl het toch menige zelfmoordaanslagpleger aan het denken zou moeten brengen. Druiven genoeg hier op aarde tenslotte. Why bother.
Eildert Mulder en Thomas Milo: De omstreden bronnen van de islam. Uitgeverij Meinema. 25 euro.
Reactie Hans Jansen
Ik vroeg de Arabist Hans Jansen om een reactie op dit stuk en hij liet me het volgende weten:
Inmiddels is er meer materiaal (her)ontdekt, en er kan geen twijfel meer zijn dat Luxenberg gelijk heeft, zie bv. mijn voor ingewijden bedoelde verhaal in het Engels ‘Worden de doden uitgehuwelijkt of te ruste gelegd’, op mijn website. Ik probeerde tot voor kort zo te schrijven dat mijn collega’s mogelijkerwijs zouden willen overwegen of het waar kon zijn.
Luxenberg heeft een hypothese gegeven over hoe de korantekst, zonder de puntjes, begrepen moet/kan worden, en o wonder, er zijn al decennia lang inscripties bekend die nagenoeg dezelfde woordkeus gebruiken als de hypothetische koran-zonder-puntjes…..
