Ouwemannendiscussie?

Het immigratieprobleem is een van de grootste uitdagingen waar Europa voor staat. Waarom blijven de Nederlandse partijen in verkiezingstijd dan zo vaag over een Europees immigratiebeleid? Hebben ze soms iets te verbergen? Het lijkt er aardig op dat we weer es genaaid gaan worden. Maar waarom ook de PVV zich niet laat gelden op dit punt, is wel het grootste raadsel. Hier wordt een schot voor open doel gemist.

De Italiaanse regering stelde onlangs illegale immigratie strafbaar en neemt harde maatregelen tegen bootvluchtelingen uit Afrika. Daarop klonk de roep om een Europees immigratiebeleid. Niet voor het eerst. Het gebeurde ook al in 2005 toen Spanje een Generaal Pardon afkondigde, waar naar schatting wel een miljoen illegale immigranten gebruik van zouden kunnen maken.

Het lijkt op het eerste gezicht de beste oplossing. Internationale problemen vragen om internationale oplossingen, niet waar? Maar toch is dat hier niet zo.

Een uitvoerig, met veel deelonderzoek onderbouwd regeringsrapport ‘Bestemming Europa’, dat in 2005 werd uitgebracht met de samenwerking van de drie Nederlandse planbureau’s CBS, SCP en CPB, kwam tot de conclusie: nationaal beleid werkt beter.

In het rapport werden bestaande studies over immigratie verzameld. Daaruit bleek dat de economische effecten door immigratie per land sterk uiteen lopen. Dat heeft te maken met de al bestaande migrantenpopulatie, die weer samen hangt met de geschiedenis van ieder land. Zo zijn er grote verschillen tussen West-Europese landen met en zonder een koloniaal verleden. Ook zijn er uiteraard grote verschillen tussen de West-Europese en de Oost-Europese landen.

Die onderlinge verschillen zullen hoe dan ook toenemen. Immigratie verloopt namelijk langs netwerkstructuren: Somalische asielzoekers trekken naar landen als Nederland en Engeland met hun Somalische gemeenschappen, Irakese asielzoekers zullen sneller naar Zweden gaan omdat daar al veel Irakezen wonen, Turken kiezen om die reden eerder voor Duitsland dan voor Frankrijk, Roemenen voor Spanje. Elke etnische groep heeft zijn eigen scholingsgraad, taalproblemen, leeftijdsopbouw, godsdienst enzovoort.

Momenteel stelt het Europese immigratiebeleid nog weinig voor. In de praktijk zijn er alleen afspraken voor een vrijblijvende vorm van ‘open coördinatie.’ Zelfs op papier is het niet veel. In die vervelende Europese Grondwet, die er natuurlijk gewoon gaat komen, staat weliswaar dat er een Europees gemeenschappelijk immigratiebeleid moet komen, maar er staat ook dat elke lidstaat zelf moet blijven besluiten over de toelating van de eigen immigranten. Dus wat worden we daar wijzer van. Niks. Weer zo’n typisch uitonderhandelde tekst.

En dan het Europees Parlement, waarvoor wij binnenkort mogen stemmen. Dat blijft onverstoorbaar beleidsvoornemens over Europese immigratie uitrollen. Zo werd in april het ‘rapport Bussonttil’ aangenomen met 485 stemmen voor en 110 tegen. Het ging aan de Nederlandse media voorbij. Europa moet, aldus dit rapport, de migratie stroomlijnen. De immigranten van buiten de EU, moeten binnen de Unie een grotere bewegingsvrijheid krijgen om van land naar land werk te kunnen zoeken. Ook de immigratiemogelijkheden voor laaggeschoolden moeten verruimd worden.

Dat soort denken van het Europees Parlement is sinds Fortuyn bepaald niet het sentiment wat in Nederland hangt. Toch stemden de meeste Nederlandse partijen voor het rapport Bussonttil, net als voor andere moties met eenzelfde teneur.

Wij hoeven dat in Nederland kennelijk niet zo goed te weten van ze. Ze willen wel onze stem, maar geven daar liever niet openheid over hun handelswijze voor terug.

Het is nu verkiezingstijdtijd. Je zou er een debat over kunnen verwachten. Het is er niet.

De meeste Nederlandse partijen houden het ook in hun verkiezingsprogramma’s zo vaag mogelijk. Je wenst als kiezer toch op z’n minst antwoord op de volgende vragen: 1. Is immigratie voor Europa wenselijk, en waarom? 2. Moet er een Europees immigratiebeleid komen? Maar de SP en de Partij voor de Dieren zeggen letterlijk niks over immigratie in hun programma’s. D66 wil alleen de kennismigratie bevorderen. En de andere partijen zeggen maar een heel klein beetje meer.

GroenLinks is nog het meest open. Die ziet louter voordelen: Arbeidsmigranten dragen bij aan de welvaart in Europa en in het land van herkomst. De partij bepleit een ‘Europees migratieloket’ en wil dat het Europees Parlement zelfs een beslissende stem krijgt bij het migratiebeleid.

De PvdA stelt dat arbeidsmigratie een oplossing kan zijn voor specifieke tekorten op de Europese arbeidsmarkt. Verder is de PvdA voor ‘kanalen voor legale migratie.’ Wat dat ook mag wezen.

Het CDA stelt dat immigratie ‘soms nodig’ is. Het helpt tegen de vergrijzing. De Europese gemeenschap moet de immigratiestromen ‘stroomlijnen’. Net zo vaag als de PvdA dus.

De VVD wil niet dat Nederland en Europa immigratiegebieden zijn. Wel ziet de partij iets in de invoering van een blauwe Europese kaart, waarop met punten de economische meerwaarde van een immigrant staat aangegeven. De VVD laat in het midden of dit nationaal of Europees geregeld moet worden.

Volgens de ChristenUnie/SGP zal immigratie ‘op beperkte schaal’ en in ‘sommige lidstaten’ de vergrijzing tegen gaan. De CU/SGP is tegen Europese quotaregelingen voor immigranten.

De PVV noemt de massa-immigratie ‘rampzalig’ en wil dat het vetorecht per land over immigratie gehandhaafd blijft. Gedachten over Europees immigratiebeleid geeft de PVV niet.

That’s it. Zoveel terughoudende vaagheid doet vermoeden dat de partijen helemaal geen immigratiedebat willen in verkiezingstijd. Dat ze hun, zo afwijkende stemgedrag in het Europees Parlement liever voor zich houden.
Bij de coalitiepartijen valt dat te begrepen. Uit de peilingen bleek: Hoe minders mensen gaan stemmen, des te beter voor hen.

Maar waarom zelfs Geert Wilders daar geen nummer van maakt, is een raadsel. En waarom zwijgt de Eurosceptische SP in alle talen over een Europees immigratiebeleid? Wat doet de SP eigenlijk in Europa? Wil iemand dat nog weten?

Ondertussen is het er dus niet veel duidelijker op geworden waar we op moeten stemmen. En ik vrees dat het de komende dagen ook niet veel duidelijker gaat worden.