Zou Theo iets met Geert gehad hebben? Jan Haerynck weet wel zeker van niet: het zou beslist Geert z’n gebrek aan humor zijn geweest dat Theo had opgebroken. Met Pim viel er nog wel iets te lachen. Plus nog wat nagekomen herinneringen.

He Jan,

Ik meen me te herinneren dat jij nogal es een akkefietje had met Theo van Gogh, of met een ex van hem, is het niet? Het is hier in Nederland herinneringstijd. En er is enorm uitgepakt. TV programma’s, de weekbladen, Theo voor en Theo na. Ik zie Theo in mijn dromen dezer dagen.

Toen dacht ik: waar was jij eigenlijk op het moment dat Theo werd vermoord? Ik was in New York. Ik weet het nog heel precies. Ik zat in een verschrikkelijk hotel, met mijn lief, en werd toen gebeld door een neef die in New York woonde. Of we het al gehoord hadden. Nee dus. Ik weet ook nog hoe ik later die dag in zo’n ontbijttent zat en de New York Times opensloeg. Een hele pagina. Daarin werd veel aandacht besteed aan het feit dat Theo familie was van Vincent.

Bij z’n leven heb ik Theo een paar keer van dichtbij mogen meemaken. Een van de minder fijne kanten van Theo was dat hij ontzettend graag bij ‘de bekende mensen’ wilde horen. Waar hij zich dan ook enorm tegen afzette. Het was hoe dan ook altijd oorlog in zijn hoofd. En daarnaast was hij verschrikkelijk jaloers, altijd bang dat iemand er met een van zijn vriendinnen vandoor ging. Aan de andere kant kon hij dan ineens ook weer iets aandoenlijks, ja, ik zou zeggen ‘zuivers’ hebben. Ik heb hem een paar keer geïnterviewd. Zo’n interview moest hij voor publicatie altijd goed lezen. Dan ging ik bij hem langs, op een zondagavond meen ik, bij een vriendin van hem. Ze hadden net geneukt, en hij liep door het huis met een openvallende ochtendjas. Met die buik dus. Hij was echt trots op zo’n moment en dat wilde hij dan laten zien.

Een tijd geleden had ik het met Leon de Winter over Theo. Leon is nu bezig met een boek over Mohammed B., en ik ben heel benieuwd hoe hij daarin zijn relatie met Van Gogh gaat beschrijven. Die twee zaten mekaar enorm in de weg. Rechtszaken, noem het maar. Later stonden ze met Hirsi Ali aan dezelfde kant, maar ik kan me niet voorstellen dat ze elkaar ooit nog ontmoet hebben.

Kortom, Jan, waar was jij toen Theo vermoord werd?

Hoi Joost, ik stond wat te kuieren in de binnenstraten van Bordeaux, mijn metgezel Dirk Melkebeek –magazinendirecteur waarvoor ik schreef- kreeg een smsje dat iemand was vermoord in Amsterdam. Een zekere Theo. Ik stond aan de grond genageld. Onmiddellijk dacht ik aan mijn ex Hermine Landvreugd, probeerde haar telefonisch te bereiken maar haar nummer was weer door wanbetaling afgesloten. Theo vermoord! Wat een schok.

Toen ik mijn eerste stapjes zette in Amsterdam dronken Martin Bril en Theo van Gogh als een aap. De uitbater wou ons de tent uit en brulde dat het nu heel echt waar de laatste was. Theo zwaaide met zijn wodka: ‘Ik heb hier het plafond betaald en nu word ik behandeld als een schoft’. Dat was Theo ten voeten uit: sterk verhaal, toch de waarheid en verongelijkt. Het fenomeen Theo van Gogh had ik al op de Humo-redactie leren kennen. De beste scribent van Vlaanderen Rudy Vandendaele –tv-recensent Dwarskijker in Humo en jammer genoeg komt hij maar niet aan een boek toe- kwam elke week met de HP aangezet en las de column van Theo met krachtige stem voor: ‘Jongen, wat zijn wij toch een schijtlaarzen als je dat vergelijkt met vriend Theo’, voegde Rudy daar docerend aan toe en liet nog eens een punkplaat uit de boxen knallen -ons kantoor werd niet voor niks ‘de jongenskamer’ genoemd. Theo van Gogh was voor mij het voorbeeld van het vrije woord dat in Nederland zo weelderig kon tieren.

Eenmaal wonend in Amsterdam schreef ik voor Esquire en kreeg van de hoofdredacteur Gijs van de Westelaeken de opdracht mee om felle meiden in Nederland te portretteren. Mijn eerste slachtoffer was de half-Surinaamse schrijfster Hermine Landvreugd. Heel prettig gesprek, prettig gek en enkele weken later liepen we elkaar tijdens het crossing border-festival tegen het lijf. Het werd bingo. De eerste avond bij haar thuis kreeg ze telefoon van Theo ‘of ze absoluut van de coke wou blijven’. Hermine grinnikte en veinsde dat ze in een drukke discussie verwijld was. ‘Theo???’, stotterde ik. ‘Dé Theo? Daar komt bloed en moord van’. Hermine stelde me gerust: ‘Theo doet je niks, daar sta ik garant voor’. Dat was ook zo. Ooit schreef Theo een bitse column over mij, Hermine zag het plots op zijn computertje staan en ze riep dat mijn naam verkeerd gespeld was. Theo ontkende. Hermine: ‘Wie duikt met hem in bed? Jij of ik’.

Theo heb ik nooit meer ontmoet, maar van Hermine hoorde ik vaak dat je ontzettend met hem kon lachen. Alles maar dan ook letterlijk alles voor een geslaagde grap. Ik keek wel raar op toen hij zo ging dwepen met Pimmie Fortuyn. Een volksmenner was toch niks voor een pure einzelgänger als Theo? Maar ik zag ook wel de ongelofelijke kolder in van Pimmie. Dat lachen moet Theo ontzettend aangetrokken hebben. Heel hoge ogen trok ik open toen Theo islamieten geitenneukers ging noemen. Was dat racisme? Helemaal niet, gewoon het verleggen van de joke-grenzen door een lieve provocateur. In Theo’s voetsporen traden een hele hoop komieken die de islam zwaar tackelden. Liefst nog door Marokkanen zelf. Daarom denk ik ook dat Theo die doodsbedreigingen allemaal niet ernstig nam.

Op je site wordt nu volop madame soleil gespeeld. Zou Theo een maatje zijn van Wilders? Denk ik niet. Wilders en al die huidige islamhaters hebben geen greintje humor. Theo ging niet om met mensen zonder humor. Je weet wellicht dat Theo zijn begrafenis tot in de puntjes geregeld had. Zo had hij aan al zijn vriendinnen gevraagd om in korte rok en zonder slipje hem een laatste groet te komen brengen. Theodor Holman kreeg de eer om dat aan de deur uitgebreid te checken. Zou een melkmuil als Geert Wilders daar de humor van inzien? Ciao, Jan