Hoe zat het nou echt? Maakte Balkenende een knieval naar de PvdA? Was Hamer de koningin van het Binnenhof? Paul van Weel ziet dat toch echt anders. Nog een keer analyseert hij de crisis die er geen was. De dubbelrol van Wouter Bos en de emoties van Mariëtte Hamer staan daarbij centraal.

De knieval van de media voor de PvdA

-door Paul van Weel-

De kijkers naar het Kamerdebat zullen ontluisterd zijn geweest wanneer zij ’s morgens de krantenkoppen hebben gezien: Balkenende buigt of: Balkenende maakt knieval. Want was daar sprake van tijdens het urenlange debat? In de herinnering zien zij een premier die juist niet buigt en wordt gesteund door zijn vice-premiers Bos en Rouvoet. Waarom schrijven de kranten het dan? En belangrijker: waarom kreeg de oppositie geen grip op het spel van de PvdA? Want er was op een haast kinderlijke manier een spelletje gespeeld door de PvdA, of moet je het gewoon keihard benoemen: de emoties van Mariëtte Hamer speelde haar even parten, of anders: raakte zij geëmotioneerd door de hete adem van Diederik Samsom in haar nek die staat te trappelen om haar op te volgen? Aan wie dacht zij toen zij over haar toeren zo reageerde? Toch niet aan een Pieter Lakeman die met zijn vuist op tafel slaat en zegt: Aan al die honderdduizenden kiezers die wij hiermee in de kou laten staan? In ieder geval had zij haar emoties niet in de hand toen zij op de televisie verscheen en zei dat de verklaring van de Minister-President toch echt niet kon en zeker niet namens de PvdA was uitgesproken. Letterlijk zei Hamer: ‘Ik weet dat Wouter Bos er ook zo over denkt.’ Een rel was geboren. Mariëtte Hamer had een daad gesteld. De journalisten die Balkenende allang zat zijn als een te kleurloze en bovenal stijve premier roken een spanning en begonnen de situatie uit te vergroten tot … hopelijk eindelijk een kabinetscrisis. Want Nederland begint steeds meer op een dorp te lijken waar niets gebeurt en het Binnenhof lijkt op de ouderwetse brink met een dorpspomp. Een keer per week markt.

Hoe had het in een gezonde politieke verhouding tussen het CDA en PvdA nu moeten gaan? In enkele zinnen. Balkenende geeft zijn verklaring. Hamer kijkt naar de televisie en fronst haar wenkbrauwen. Namens wie praat hier de premier, vraagt zij zich af, en neemt de telefoon. ‘Ja Wouter, met Mar hier, zeg namens wie praat Balkenende hier eigenlijk? Wouter: ‘Mariëtte, de Minister-President praat altijd namens het kabinet.’ Mariëtte: ‘Oh, maar dan ben ik het hier helemaal niet mee eens.’ Wouter: ‘Dat kan wel maar dit is nu de politieke realiteit.’ Mariëtte: ‘Maar Wouter, wist jij van deze tekst?’ Wouter: ‘Ja, ik heb hem zelf helpen opstellen en goedgekeurd.’ Mariëtte: ‘Oh, ja maar dat is toch bizar.’ Wouter: ‘Hoezo, zo werkt dat in een kabinet. Balkenende heeft ons uitgenodigd voor een overleg en daar is de verklaring afgestemd.’ Mariëtte: ‘En waren daar dan meer ministers bij betrokken’? Wouter: ‘Ja, de ministers van Defensie, Buitenlandse Zaken…’ Mariëtte onderbreekt Wouter Bos en vraagt dan snel: ‘Maar jij was er als enige PvdA’er bij betrokken’? Wouter: ‘Nee, Guusje ter Horst heeft ook meegewerkt aan de verklaring, dus het is een coalitiebreed gedragen verklaring.’ Oh, bedankt zegt Mariëtte Hamer en legt de telefoon neer. Haar impulsieve gedachte om een rel te trappen gaat niet meer door. Zij denkt weliswaar niet aan die honderdduizenden slachtoffers in Irak waarvoor zij wel met haar vuist op tafel had moeten slaan, maar aan die vreselijke Balkenende en haar positie als fractievoorzitter van de PvdA dat als functie niet meer voorstelt dan een hond op een kussentje naast de baas die Wouter Bos heet.

Maar hoe ging het feitelijk? En wat was de rol van de media? Bij de fractie van de PvdA kijken de Tweede Kamerleden naar de televisie als 1 grote familie. Diederik Samsom zit op een bank en heeft jeuk aan zijn kruis. Als natuurfreak profileert hij zichzelf het liefst als een dekhengst met een geweldige potentie. Martijn van Dam staat naast hem als een veels te lange slungel en zegt: ‘Balkenende moet wel een goed verhaal hebben, terwijl hij aan zijn cup-a-soap lurkt. Mariëtte Hamer kiepert nerveus haar handtas om want zij is iets kwijt. Wat weet zij niet, maar driftig zoekt zij in de onzin-spullen die-je-altijd-meeneemt-maar-nooit-nodig-hebt naar dat ene. Zij voelt een spanning en probeert haar gedachten te ordenen. Dat valt niet mee. Dan verschijnt Balkenende op de televisie. Het is opeens stil in de fractiekamer van de PvdA. Voor de trappen in het Ministerie van Algemene Zaken. Het beeld van een staatsman. De Minister-President heeft ondanks zijn waardering voor het rapport Davids toch enkele kanttekeningen bij sommige conclusies. Hij was als premier niet afwezig en over het Volkerenrecht: ach, dat is een mening. Het is slechts een korte verklaring. De kinderen van de PvdA gaan zich roeren in de kamer van de fractie en de moeder van de drukmakertjes wordt het eigenlijk allemaal teveel. ‘Dit pikken we niet’ en ‘Dit is niet ons kabinet’ en ‘Actie, we moeten wat ondernemen.’ Mariëtte Hamer voelt op dat moment de druk van drammer Diederik Samsom in haar rug. Hij gaat toch niet vanavond bij Pauw & Witteman zitten, terwijl dat haar taak is. Het bloed zie je stromen in de aderen op het hoofd van Hamer. Koortsachtig nadenken. Dan werkt haar instinct weer en raapt zij zichzelf bij elkaar, neemt de leiding en zegt emotioneel: ‘Dit is niet namens de PvdA uitgesproken. Ik denk dat Wouter Bos er precies zo over denkt.’ De taken worden verdeeld. Een persbericht wordt geschreven, de media geïnformeerd dat er iets aan komt en Wouter Bos wordt gebeld. De leider van de PvdA denkt er niet hetzelfde over maar schrikt van de commotie in huize PvdA.

Even later zien we een emotionele Mariëtte Hamer op de televisie die zegt dat Balkenende niet namens haar en de PvdA heeft gesproken. En zij weet zeker dat Wouter Bos er ook zo over denkt. De media ruiken gedonder bij de dorpspomp: coalitie aan een zijden draadje. En in plaats dat zij op zoek gaan naar de waarheid, het verhaal achter de reactie van Mariëtte Hamer, gaan zij er vandoor met het nieuws zoals de leerling verslaggever vroeger naar de krant rende om zijn eerste stukkie te schrijven. Van duiding is geen sprake. In een context plaatsen, daar heeft niemand ooit van gehoord. Wouter Bos die schrikt van het telefoontje van zijn opstandige kinderen komt naar de PvdA-fractie om te helpen bij het schrijven van een persbericht. Dat hij daarvoor ook Balkenende heeft geholpen met zijn verklaring, verzwijgt hij. Even geen tijd om uit te leggen dat hij zich nu voelt als een dubbelspion. Als een controlfreak wil hij alles weten, maar dat betekent niet dat de anderen ook alles hoeven te weten. Ook Balkenende weet niet dat hij nu meeschrijft aan een persbericht tegen zijn verklaring als premier. Wouter Bos heeft zijn antwoord al klaar als de premier hem hier ooit over zou aanvallen: ik deed dat om de zaak in de hand te houden. Dat die reactie nooit waarheid zal worden blijkt uit de uren daarna.

Niet alleen de media voelen de sensatie, ook de Kamerleden van de oppositiepartijen raken opgewonden. Een kabinetscrisis? Dat zou hun wel wat waard zijn. Zij eisen een verklaring van Balkenende want die ligt onder vuur vanwege zijn reactie op het rapport. Op dat moment hadden Balkenende en zijn vice-premiers Bos en Rouvoet naar voren kunnen stappen en tegen Mariëtte Hamer en de oppositie kunnen zeggen dat het een eerste reactie was van het kabinet en dat later een uitgebreide reactie zal volgen. Maar voor die lijn werd niet gekozen omdat door de druk van de PvdA-fractie, een handje geholpen door Wouter Bos die een merkwaardige dubbelrol speelt in het verhaal, een nieuwe verklaring moet worden opgesteld. Want waarom heeft Wouter Bos niet direct de hele commotie ontzenuwt? Het kwam hem blijkbaar uit om Balkenende even wat te laten voelen om daarna in het Kamerdebat net te doen alsof er nooit iets aan de hand is geweest. Wouter Bos: ‘Ja, Jan Peter ik heb natuurlijk te maken met een fractie die ook haar eigen willetje heeft.’ Je ziet het hem zo zeggen. Huichelachtig want Wouter Bos bepaalt alles en manipuleert als het hem uitkomt. En deze rel kwam hem wel uit. De vraag is waarom (slechte peilingen) en of hij daar later geen spijt van zal krijgen.

Het is een komen en gaan in het Torentje van de fractievoorzitters van de regeringspartijen om tot een definitieve tekst voor een verklaring te komen. Intussen praten slecht geïnformeerde televisiejournalisten het volk bij en blijven spreken over kabinetscrisis. Terwijl op dat moment er sprake is van geven en nemen, zodat niemand gezichtsverlies hoeft te lijden. Voor de mening over het Volkerenrecht van Balkenende wordt een nieuwe omschrijving gevonden: dat was slechts een constatering. En dat de premier niet afwezig was maar goed op de hoogte was, behoeft ook geen correctie. Dan blijft de waardering voor het rapport van Davids over. Daar moet iets op verzonnen worden. Het woord ‘leidend’ valt, het rapport wordt als uitgangspunt genomen voor het Kamerdebat over Irak. En dat er lessen worden getrokken uit het verleden, is ook belangrijk. Meer kan van de premier niet worden verlangd. Balkenende stelt zich welwillend op. Zijn verklaring is geen kabinetscrisis waard. Ondertussen krijgen de journalisten niets te horen en schijnen voor de deur van het Torentje kleumend in de kou te wachten op elke snipper informatie die zij kunnen krijgen, zo beschrijft een krant treffend. De nieuwe verklaring in de vorm van een brief rolt van de printer. Op een enkele aanpassing na schijnt hij hetzelfde te zijn als de verklaring van Balkenende eerder die dag.

Tijdens de uitzending van Nova begint het Kamerdebat. Al bij aanvang krijgt de kijker snel het gevoel dat dit een oeverloos debat wordt wat zal beheerst worden door het vallen over woorden en de nevelen waarin de PvdA zich omhult. Als een baasje van een hond heeft Wouter Bos even aan de riem getrokken opdat het dier weet wie de baas is, maar Wouter Bos en de hond vervolgen gewoon hun avondwandeling en het dier trekt zich nergens iets van aan. Zo fel als Alexander Pechtold als eerste in het Kamerdebat van leer trekt tegen de ontstane situatie, zo snel is hij ook weer uit het debat verdwenen. Er valt geen duidelijkheid te halen, noch bij de PvdA, noch bij de premier en zijn secondanten. Dat zal ook een Mark Rutte ondervinden. En een Femke Halsema. Hun zoektocht naar wat er werkelijk aan de hand is, levert niets op. Niemand van de oppositie maakt ook in het Kamerdebat een analyse van wat er gebeurd is. Niemand vraagt zich af waarom Mariëtte Hamer zich zo heeft laten gaan en waarom zij niet even met Balkenende of Wouter Bos heeft gebeld voordat zij zo’n stennis trapte.

Met open mond kunnen de Kamerleden horen dat Balkenende niets terugneemt. ‘Ik neem niets terug’, zegt hij letterlijk in de Kamer. Dat ook Wouter Bos erkent dat er nauwelijks verschil bestaat tussen de verklaring en de brief aan de Kamer. Alleen Mariëtte Hamer is blij met de enkele wijzigingen die zijn aangebracht en zijn te lezen in de brief. Daar heeft zij het voor gedaan en dat is nu haar nieuwe ‘vertrekpunt’. Over wat er is gebeurd wil zij niet meer praten. Zij wil het nog geeneens duidelijk uitleggen aan haar collega’s in de Tweede Kamer. Laat staan aan de kijker in het land die haar alleen maar ziet mompelen. Een spreekster is zij niet en uitleggen kan zij al helemaal niet.

Naarmate de uren voorbijgaan wordt het niveau zeurderig. Alleen de informatie dat Balkenende zijn verklaring eerst heeft overlegd met de ministers van Buitenlandse en Binnenlandse Zaken, Defensie en de vice-premiers werpt een nieuw licht op de zaak. Wouter Bos was dus op de hoogte. Hij erkent dat niet maar volstaat met de opmerking dat de premier of wie dan ook van de ministers altijd namens het kabinet spreekt. De rol van Wouter Bos in het geheel is dubieuzer dan die van Balkenende, waarover je alleen maar kunt concluderen dat hij te snel een reactie heeft willen geven op het rapport. Niet Balkenende maar Bos heeft een spel gespeeld. Hij had namelijk al vrij snel de commotie binnen de PvdA kunnen smoren door te zeggen dat de ministers en de vice-premiers hadden meegewerkt aan de verklaring. De media zullen het spel van Wouter Bos niet onderzoeken.

In een van de schorsingen van het Kamerdebat horen wij een onthutste Clairy Polak het woord mierenneuken gebruiken. Zij kan net als de kijker de hele opwinding niet meer verklaren nu er tussen de verklaring en de brief aan de Kamer weinig verschil bestaat. De studiogast Ruud Koole, hoogleraar in Leiden en oud-PvdAvoorzitter durft ook geen harde analyse van het PvdA optreden te maken. Om 02.00 uur ’s nachts krijgen de kijkers naar Nova te horen van Ferry Mingelen dat zij de uitzending beëindigen. Bezuinigingen? Wanneer wij als kijker het Kamerdebat verder willen volgen dan moeten wij onze computer maar raadplegen. De arrogantie van Hilversum. Wanneer je abonneetelevisie zou hebben dan had je direct je abonnement op Nova opgezegd. Of kun je beter zeggen dat hiermee de omroep zich in de toekomst zelf overbodig maakt? Zet 1 persoon in de regiekamer van de Tweede Kamer en de uitzending staat op internet. Een omroep heb je daarvoor dan niet meer nodig.

51 minuten later trekt Balkenende de stekker uit het Kamerdebat. Het is welletjes geweest. Was het nou een truc om zo lang te wachten met een brief aan de Kamer om op die manier de energie van de Tweede Kamerleden en dan vooral die van de oppositie te verbruiken? Of was die tijd echt nodig voor een consensus over de woorden in de nieuwe verklaring? De rijen binnen het kabinet waren al ruim voor het Kamerdebat gesloten. En een ieder die zat te hopen op een val van het kabinet kwam bedrogen uit. De kijker naar het Kamerdebat bleef intussen achter met het idee dat er niets veranderd was. Ach, een enkele zin, een woord hier en een woordje daar, dus waar ging het nou eigenlijk om? Een Balkenende die recht overeind was gebleven in het debat terzijde gestaan door de vice premiers Bos en Rouvoet. Al keek Wouter Bos toch vreemd uit zijn ogen tijdens het moment dat er aan hem rake vragen werden gesteld. Hij zou ze allemaal niet beantwoorden. De waarheid horen de mensen niet graag, zal hij gedacht hebben.

Het journaille kan in de brief aan de Kamer alleen maar lezen dat Balkenende heeft gebogen voor de PvdA. Hij heeft geen voet bij stuk gehouden bij zijn eerste verklaring, dus heeft hij een knieval gemaakt. Of dat werkelijk zo is valt te betwijfelen. Wanneer mensen ruzie hebben en zij leggen het bij met een gemeenschappelijke tekst dan hoeft er geen knieval gemaakt te zijn. In hoeverre deze ontwikkeling is ingegeven door PvdA Kamerleden om zo de publieke opinie te beïnvloeden, is de vraag. De twitters van sommigen spreken boekdelen: ‘Dag hard gewerkt; de premier is om’. Journalisten die niet kunnen onderzoeken of aan nieuws kunnen komen, gaan verder zoeken en komen daar dan op uit. Een partij die op dat moment praatpalen naar buiten stuurt met de mededeling dat de premier buigt, kan er op rekenen dat die tactiek doorwerkt in de nieuwsvoorziening. Daarbij komt ook nog dat het merendeel van de journalisten Balkenende liever kwijt is als premier en dat het overgrote deel PvdA stemt. Bijna de gehele journalistiek, dat is objectief vast te stellen, stemt PvdA, SP of Groen Links. Dat zie je in de benadering van het onderwerp en de vragen die er gesteld worden. En in deze situatie stond bijna de gehele journalistiek achter de PvdA. Want waarom was er geen duiding en ging men wel mee met de relsfeer? Waarom is nu een dag na het Kamerdebat nog steeds geen duidelijkheid over de rol van Mariëtte Hamer en Wouter Bos?

Hoe heeft de media nu bericht over de verklaring van Balkenende en het Kamerdebat? De Telegraaf kopt groot op de voorpagina: Balkenende buigt. Volgens deze krant heeft de premier een ramkoers opgezocht door direct met een verklaring te komen na de presentatie van het rapport Davids. Volgens de Telegraaf is een kabinetscrisis voorkomen na de toezegging van Balkenende dat het rapport leidend zal zijn. Uit het rapport moeten lessen worden getrokken voor de toekomst. Dit zou een harde eis zijn van de PvdA. Cruciaal is ook volgens de krant dat Balkenende nu erkent dat een adequater volkenrechtelijk mandaat nodig was geweest voor de oorlog. Balkenende heeft dit nooit gezegd. Hij heeft alleen de redenatie opgebouwd van: met de kennis van nu zou ik het toen anders hebben gedaan. Maar zonder die kennis had ik toen hetzelfde gedaan. Femke Halsema heeft hem daar expliciet naar gevraagd. In het hele artikel in de Telegraaf staat geen enkel nieuwsfeit, tenminste niet dat wat een ieder kan weten. De rol van de PvdA wordt niet onderzocht. Het politieke toneel niet geduid. Uit het artikel in de Telegraaf blijkt dat de journalist het debat tot op een bepaald moment maar heeft kunnen volgen, want de rode draad door het Kamerdebat ontbreekt. Ook de kwalificaties dat ‘Balkenende buigt’ en ‘knieval’ zijn interpretaties van de journalist. Het stuk ademt een sympathie voor de PvdA uit en suggereert dat de premier een fout heeft gemaakt door met zijn verklaring te komen. Dat de verklaring bijna hetzelfde is als de brief, dat heeft de krant niet meer gehaald. Een oppervlakkig geschreven stuk met als strekking: Balkenende, je had je mond moeten houden.

De Volkskrant brengt op de voorpagina slechts een kort bericht over het Kamerdebat. Interessanter is het verhaal op de 2: ‘Premier verdwaalde tussen zijn petten’ waarin de Volkskrant ook op de hoogte blijkt dat Balkenende voor zijn verklaring had overlegd met de ministers van Buitenlandse en Binnenlandse Zaken en Defensie. Dat is opmerkelijk, want dat is pas in de loop van de nacht bekend geworden en tot dan toe verzwegen door de PvdA en met name door Mariëtte Hamer. Opvallend is in datzelfde artikel de onthulling dat Wouter Bos de verklaring van Balkenende onderschreef, maar ook een persbericht hielp opstellen op de PvdA fractie waarin afstand werd genomen van de verklaring van de premier. Volgens de Volkskrant was Wouter Bos geschrokken van de heftige reacties vanuit zijn partij. En dat is nieuws.

Het Parool schrijft dat Balkenende toch moest erkennen dat de door zijn kabinet in 2003 uitgesproken steun aan de inval in Irak geen schoonheidsprijs verdiende. Maar ook hier: Balkenende heeft dat helemaal niet in het Kamerdebat gezegd. Integendeel: hij heeft gezegd dat met de wetenschap van nu hij het wellicht anders had gedaan in 2003. Voor de rest nam hij niets terug van zijn woorden.

Het NRC onthult dat binnen het PvdA-kamp is afgesproken om niet te triomfantelijk om te gaan met de overwinning op het CDA. Ga de overwinning niet uitspelen. Volgens de krant was daar wel alle reden toe: voor de tweede keer had de PvdA het CDA tot een knieval gedwongen: vorig jaar toen Balkenende moest instemmen met een onderzoek naar de oorlog in Irak en nu de herschrijving van de verklaring. De val van het kabinet IV zou volgens de krant ook het einde zijn van het leiderschap van Balkenende omdat Maxime Verhagen en Camiel Eurlings de kandidaten zijn die klaar staan om hem op te volgen. Het valt te betwijfelen of deze redenatie waar is. Het CDA zal Balkenende niet snel laten vallen voor een Camiel Eurlings en ook niet voor een onervaren Maxime Verhagen. Bovendien loopt ondernemend Nederland weg met Balkenende.

RTL4 brengt ’s avonds om half acht de ‘bijna kabinetscrisis’. De premier zou met een diepe knieval zijn kabinet hebben gered. Hij heeft zijn eerdere kritiek op het rapport Davids ingeslikt. ‘Mijnheer Balkenende, is de crisis voorbij’. Balkenende: ‘Dit is geen tijd voor een crisis.’ Het commentaar is van Frits Wester: ‘Balkenende is gisteren gigantisch door het stof gegaan. Vooral vice premier Wouter Bos wrong zich tijdens het debat in allerlei bochten om de afgang voor de premier niet nog erger te maken. Voor de lieve vrede heeft Wouter Bos tijdens het debat niet verteld hoe groot zijn ergernis was want dan was de boel alsnog geklapt. Een opvallende mededeling van Wester want wie naar het debat heeft gekeken heeft een Wouter Bos gezien die zich zo arrogant op stelde dat hij nauwelijks een vraag van de oppositie beantwoordde. Het Kamerdebat was voor Wouter Bos een eitje. En in bochten heeft de PvdA-leider dan zich ook helemaal niet hoeven te manoeuvreren, ook niet voor Balkenende. Wouter Bos heeft de premier de wind uit de zeilen genomen door te verklaren dat de opmerking over het Volkerenrecht een constatering was en meer niet. Conclusie: Frits Wester op dat tijdstip in een diepe slaap thuis in zijn bed.

Het NOS-Journaal van acht uur. De inleidende tekst van Rob Trip: ‘Balkenende is nog nooit zo dicht bij een kabinetscrisis geweest als gisterenavond. De PvdA volhardde in de eis dat premier Balkenende zijn verklaring over het Irak rapport van de commissie Davids zou moeten aanpassen. Pas op het allerlaatste moment was het CDA daartoe bereid. Premier Balkenende gaf toe dat de oorlog in Irak achteraf gezien niet op deugdelijke gronden is gevoerd.’
Opvallend is dat er twee fouten staan in vier regels. In de eerste zin zegt Trip dat Balkenende nog nooit zo dicht bij een kabinetscrisis is geweest maar volgens mij heeft Balkenende alleen maar kabinetscrisissen meegemaakt. En in de vierde zin laat hij Balkenende zeggen dat de oorlog in Irak niet op deugdelijke gronden is gevoerd, maar dat kan Trip niet met een geluidsfragment staven. Balkenende heeft dat dan ook niet gezegd. In het televisieverslag dat daarna komt over de start voor de campagne voor de gemeenteraadsverkiezingen, zit een aardig en vooral typerend inleidend zinnetje: ‘Tot grote opluchting van de Christen Unie koos Balkenende eieren voor zijn geld’. Met knip en plakwerk zien wij direct daarna Arie Slob van de Christen Unie in beeld. Slob zal verbaasd zijn. Rob Trip: ‘Over naar Dominique van der Heyde in Den Haag. De juridische onderbouwing van de inval had beter gemoeten. Dat is een grote knieval van de premier.’ Rob Trip zegt hier wederom iets wat de premier niet gezegd heeft. Met de kennis van nu….
Dominique van der Heyde: ‘Ja, absoluut. Premier Balkenende is nu akkoord gegaan met de redenering waar hij diep in zijn hart volledig mee oneens is. (…) Die draai heeft hij moeten maken om te voorkomen dat het kabinet zou vallen want dat dreigde toch echt te gebeuren. Hij vond dat onverantwoord. Hij wil ook niet te boek komen te staan als premier die als koppig en starrig het kabinet liet vallen in deze moeilijke tijden.’ Premier Balkenende is akkoord gegaan met dat het rapport ‘leidend’ zal zijn en dat er vanuit het verleden lessen moeten worden getrokken voor de toekomst. Dominique van der Heyde, waarvan de sympathie voor de PvdA afstraalt, komt niet met een analyse over de rol van de PvdA. Over het Kamerdebat zwijgt zij zelfs. Over de PvdA zegt Dominique van der Heyde als journaalduider: ‘Er is gisteren toch iets interessants gebeurd want zoals al gezegd het is nog nooit zo spannend geweest met dit kabinet. De PvdA heeft laten zien dat het bereid is om dit kabinet te laten vallen, of ze er nu slecht voorstaan in de peilingen of niet’. Wie zoiets durft te zeggen, is wel heel erg gericht op de PvdA want als Balkenende het hard had gespeeld dan had Mariëtte Hamer ingebonden. De PvdA had een enorme klap gekregen bij de verkiezingen. Bovendien: het was geen kabinetscrisis waard.

In Nova memoreert ook de presentator dat Balkenende een diepe knieval heeft gemaakt. Hij vraagt zich af waarom het CDA doorgaat met de PvdA als het zo moeizaam gaat? Ferry Mingelen: ‘Ik denk dat een breuk meer schade zou opleveren dan nu buigen voor de PvdA. De CDA top en Balkenende vinden het moeilijk om het kabinet in deze tijd te laten vallen over een zaak van zeven jaar geleden. Dat zou de kiezer ook niet begrijpen. Daarom was het nu: buigen, knielen, opstaan en weer doorgaan.’ Ook hier is het opvallend dat Mingelen het hele Kamerdebat achterwege laat. Hoe de oppositie probeert duidelijkheid te krijgen over wat er gebeurd is. Maar die dag heeft Mingelen wel weer een telefoontje gekregen uit de fractiekamer van de PvdA. Zij gaan na Balkenende de jacht openen op Henk Kamp, want die was minister van Defensie destijds. Dus als Ferry Mingelen dat een onderwerp vindt, dan komt Martijn van Dam wel even naar buiten om voor de camera de jacht op Kamp te openen. PvdA-journalisten zijn nergens te beroerd voor. In Nova zien we een hakkelende Martijn van Dam, die vindt dat Kamp naar de Tweede Kamer moet komen om uitleg te geven in plaats van in Nova mee te praten over het rapport Davids. Wie doet de coaching van Kamerleden vraag je je af wanneer je deze jongen ziet praten in de camera.

Het huwelijk tussen het CDA en de PvdA mag dan ronduit slecht zijn, op het huwelijk tussen de PvdA en de media hoef je bepaald niet trots te zijn. Het is niet alleen een onvolwassen relatie, maar bovenal 1 waar de waarheid niet openlijk gezegd wordt. Het is een huwelijk waar beide partners weten dat zij niet bij elkaar passen maar toch bij elkaar blijven vanwege belangen. Menig journalist denkt aan zijn toekomt wanneer hij over de PvdA praat of schrijft. Het wachten is op meer rechtse media voor het evenwicht. Want als links in de media zo oververtegenwoordigd is, dan krijg je permanent een verkeerd beeld van de werkelijkheid. Dat Wouter Bos volstrekt onbetrouwbaar is en achter de rug van Balkenende mee is gaan helpen om de rel te vergroten in plaats van te verkleinen of weg te nemen, dat zul je nergens lezen.

Als we nog een keer over het milieu gaan praten of besparing op energie, dan kunnen we beter eerst afspreken dat we niet meer op deze manier politiek bedrijven want het heeft niet alleen een hoop geld gekost, maar ook veel energie verbruikt die wij beter hadden kunnen besteden aan positievere zaken. Want de schamele vertoning die het gevolg was van een emotie van Mariëtte Hamer was allesbehalve positief. Gewoon onnodig en te voorkomen.

Paul van Weel

*Dit is het derde artikel in de rij over de commotie na de presentatie van het rapport Davids over de oorlog in Irak.
Eerder verschenen: Balkenende kende de inhoud van het rapport en De Nacht van het Pruillipje.

*Voor dit artikel is gebruik gemaakt van informatie uit de edities van de De Telegraaf, Volkskrant, NRC en Het Parool van 14 januari 2010.
Alsmede audio van het NOS-Journaal, RTL-4 Nieuws en Nova van diezelfde dag. De teksten van de uitzendingen zijn een letterlijke weergave.