We blikken vooruit. En terug. Aanstaande maandag, 22.50 uur, Nederland 2, zendt de NRCV een documentaire uit over de laatste dagen van De Groene Amsterdammer, waar nog bij gaslicht en met een echte tiepmachine de wereld an sich geduid wordt. Helaas, ook scheuren in de muur. Arthur van Amerongen en Joost Niemöller blikken nostalgisch terug. Ooit werkten zij daar ook.

A: Lieve Joost, volgende week maandag komt er een spannende documentaire over de Groene Amsterdammer op de verrekijk.

Het toeval wil dat wij allebei voor de laatste verzetskrant van Nederland hebben gewerkt.  Ik beperk mij tot wat anekdotes. Op een droevige herfstavond ergens vroeg in de jaren tachtig loop ik de redactie binnen om een stuk over mijn held Joop Zwart, de geheimzinnigste man van Nederland, af te schrijven. Wie liggen daar op de redactietafel, met de tuinbroeken naar beneden gestroopt: Geert Mak en Annet Bleich! Kijk, ik heb echt geen moeite met ouderwets gevoos, zelfs niet als het twee zeer harige mensen betreft, maar toen brak er iets in mij.  Geert, riep ik met overslaande stem, ik vind dat niet netjes van je, jij bent getrouwd met Mietsie en Annet met Max, jullie moeten hier mee ophouden want er komen brokken van. Toen bleek dus dat al die luitjes in pais en vree met elkander leefden in de woongemeenschap Akwarius in de Rijnstraat! Ken je Mirjam de Rijk nog, die is nu iets heel belangrijks ergens, weiss viel, iets met gendergedoe, Marokkaanse vrouwen op fietsen. Goed, die deed Den Haag voor de Groene maar was altijd ziek, je kent dat wel, van die bedlegerige zijkwijven waaraan echter niks mankeert. Enfin, die had een hartstikke leuke vriend, Wimmie, waar ik vaak schaak mee speelde en jointjes rookte, en die twee woonden eveneens in een woongemeenschap, Machiavelli aan de Haarlemmerweg je weet wel, vlak bij het Gemaal. Daar woonde ook ene Wijnbal Duivenkak, en die was toen al heel belangrijk in het wereldje rond het kantoor van het GAK, daar zag ik hem althans wekelijks naar binnen gaan. Mirjam heeft toen van de ene op de andere dag haar vriend Wim ingeruild voor de ongewassen Wijnbal, zo ging dat in die tijd, vrijheid blijheid nietwaar, en ze zei toen met een hemelse blik en halfdronken tegen mij: Wijnand gaat eens Milieuminister worden en misschien nog wel iets belangrijkers. We spreken over het jaar des Heere 1987, Joost.

J: Ik sta perplex, Arthur. Deze dingen wist ik helemaal niet! Nou maak ik ook nooit wat mee. Ik heb daar een half jaar op de redactie van de denker onder de weekbladen gezeten en al die tijd werd er alleen maar gedacht eigenlijk. Dan kwam je Martin van Amerongen tegen… of wacht nee, zo ging het helemaal niet. Die kwam je namelijk nooit tegen. Die zat op zijn zijkamertje en draaide hard alles van Mozart. Dat duurt wel even voor je daarmee klaar bent. Bij de vergadering stak hij een enorme sigaar op. Dan zei Aart, de buitenland denker, altijd: “Wat een sigaar!” En dan begon het denken. Daar kwam werkelijk geen einde aan. Het schijnt dat er zich ergens in dat pand van de denker ook telefoons bevonden waarmee je de buitenwereld kon bereiken, maar ik heb die nooit ontdekt. Zoiets plats als een verhaal checken, dat was allemaal onzin volgens Martin van Amerongen. Jou heb ik in dat half jaar trouwens nooit gezien. Had jij soms die telefoon meegenomen?

A: ja, dat denken bij de Groene, dat doet mij weer denken aan Monthy Python, die voetbalwedstrijd tussen de Griekse en de Duitse filosofen. Wist je dat Martin altijd heel gezellig een neutje nam bij die sigaar, om negen uur in de ochtend. Ik vond dat reuze stoer destijds, nu weet ik wel beter, nadat al mijn relaties zijn stukgelopen op de rode bessen van Coebergh en vooral op Pisang Ambon. De Groene heeft al zijn faam te danken aan Martin, die was toch jarenlang het bekende gezicht. Sinds zijn dood is het kommer en kwel bij de Groene, allemaal volstrekt onbekenden hotemetoten schrijven nu loodzware stukken die niemand leest en vorige zomer hadden ze gewoon een gapende kut op de cover, gadverdamme, ik neem nog liever een rondrit met het zwanentreintje door de anus van Gordon! Enfin, je zou er dus homo van worden, zo vies vond ik dat. Kijk, dat Aloha dat deed in de jaren zestig, dat is begrijpelijk, maar deze smeerlapperij anno 2009! Wist je dat ik in 1991 Janmaat heb geinterviewd voor de Groene, Martin vond het schitterend en magnifiek! De hele links kerk was boos want er was een cordon sanitaire uitgeroepen rond Janmaat! Man man, ik werd met pek en veren de stadspoorten uitgedragen, ik was een fascist! Leuk interview trouwens, je kon erg lachen met Janmaat die dol was op Miles Davis. Van 1991 tot 1998 kon ik bij de Groene doen wat ik wilde, en daar ben ik het blad dankbaar voor, al is het nu op sterven na dood, als ik het goed begrijp. Lees jij de Groene nog eigenlijk?

J: Nee. Maar dat het nu zo slecht met ze gaat, met scheuren in de muren, zoals je in die film van maandag kunt zien, en dat ze dan ook nog moeten vergaderen of die lieve schat Trinette van het secretariaat, die alles nog met de hand doet, ontslagen moet worden, en dat ze, zoals je ook in die film ziet, moeten gaan zitten luisteren naar de denker Henk Hofland, die dan hardop gaat zitten denken over het begrip ‘duiding’ an sich, en dat daar dan al die tijd aan verloren gaat terwijl vlak bij ze voor de deur, bij de Nederlandse Bank de ene na de andere pleuris uitbreekt, terwijl ze geen idee hebben omdat iemand er met de telefoon vandoor gegaan lijkt te zijn… Arthur, dat gun ik ze gewoon niet. Het is toch een beetje dat einde der tijden gevoel dat je hier krijgt.

A: Weet je wat het is Joost, met de teloorgang van de opiniebladen? In de jaren zeventig en tachtig hadden die betrekkelijk veel invloed dus redakties van de Haagse Post, Vrij Nederland, De Groene dachten echt dat ze de navel van Nederland waren. Max de Weezel en Leonard Ornstein belden Felix Rottenberg op als ze nog wat vulling nodig hadden, kratje bier er bij en dan stond er weer een “kritisch” PvdA-verhaal in de VN. Mirjam de Rijk van hierboven schreef week in week uit advertorials voor De Groene waarin de familie Duivenkak triomfeerde. Dat is allemaal niet meer dankzij internet. De websites van de weekbladen zijn rampzalig ouderwets maar dat dringt niet tot de redakties door. De Groene denkt dan ook nog eens te scoren (los van de gapende kut) door week in week uit oeverloze essays over Geert Wilders uit te poepen, preken voor eigen parochie heet dat, who cares? De Groene is voor mij net als Ajax, das war einmal.

J: Ik vrees dat je gelijk hebt, na jarenlang op de redacties van weekbladen vertoefd te hebben, waar men de mond vol heeft over ‘duiden’ en ‘denken’ zonder te beseffen wat er voor de deur op straat plaatsvindt. Zucht. Nostalgie. Ik denk aan de magazijnknecht die als laatste het loshangende lichtknopje in het scheefgezakte pand van De Groene uitknipt. Dag Trinette. Dag Xandra. Dag Aart.